RSS

Archiwa tagu: testament

Ustanowienie spadkobiercy

Rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można wyłącznie przez testament. Ustawodawca wprowadził zakaz testamentów wspólnych, co oznacza, że oświadczenie woli zawierające rozporządzenie majątkiem na wypadek śmierci może dotyczyć tylko jednej osoby. Nie jest zatem dopuszczalne, aby np. małżonkowie wspólnie sporządzili testament, każdy z nich powinien swoją ostatnią wolę zawrzeć w osobnym dokumencie. Spadkodawca ma swobodę w dysponowaniu swoim majątkiem. Ta swoboda oznacza możliwość powołania dowolnej osoby ( z kręgu krewnych lub całkowicie obcych) o ile osoba ta żyje w chwili otwarcia spadku (tj. w chwili śmierci spadkodawcy), a w przypadku osób prawnych musi ona istnieć w chwili otwarcia spadku.
W testamencie do dziedziczenia można powołać jedną lub więcej osób. Jeżeli powołanie do spadku ma dotyczyć więcej niż jednej osoby, to spadkodawca powinien określić ich udziały Jeżeli tego nie zrobi każdy ze spadkobierców będzie dziedziczył w częściach równych. Nie jest konieczne wskazywanie imienia i nazwiska spadkobiercy, ale konieczne jest użycie takich określeń przez testatora, aby było możliwe zindywidualizowanie tej osoby np. „ spadek po mnie ma dziedziczyć mój najstarszy syn”. Spadkodawca może użyć w testamencie zwrotów jakichkolwiek, z których będzie wynikała wola powołania do dziedziczenia np. „powołuję do spadku, ustanawiam spadkobiercą po mnie”, przekazuję spadek po mnie”. Problemy pojawiają się przy użyciu określenia „zapisuję”. W takiej sytuacji może pojawić się wątpliwość czy spadkodawca miał zamiar ustanowić zapis czy też powołać spadkobiercę. Ten problem został jednak omówiony przy innym wpisie na blogu pt. „Rozporządzenie w testamencie poszczególnymi przedmiotami może oznaczać powołanie spadkobiercy”.
Spadkodawca nie może jednak powołać spadkobiercy pod warunkiem ( np. „ Ustawiam spadkobiercą mojego najstarszego syna pod warunkiem, że zawrze on związek małżeński) lub z zastrzeżeniem terminu. Takie zastrzeżenia uważa się za nie istniejące, chyba że z treści tego testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany. Wówczas takie zastrzeżenia spowodują nieważność testamentu.
Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament jak i jego poszczególne postanowienia. Odwołanie testamentu może nastąpić w sposób dorozumiany np. jeżeli w tym celu testator zniszczy taki dokument, lub też sporządzi nowy testament, w którym odwoła wcześniej spisaną ostatnią wolę.
Sylwia Zaręba radca prawny
www.radca-poznan.eu

Reklamy
 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu Styczeń 29, 2018 w prawo spadkowe, różne

 

Tagi: , , , , , , ,

Rozporządzenie w testamencie poszczególnymi przedmiotami może oznaczać powołanie spadkobiercy.

Spadkodawca powołując spadkobiercę do spadku najczęściej używa określeń „Ustanawiam moim spadkobiercą …… „ Powołuję do całości mego spadku….”, „ Chce, aby spadek  po mnie dziedziczył ……”.  Nie ma wówczas większych wątpliwości co do rzeczywistej woli spadkodawcy.

Zdarza się jednak ( i to stosunkowo często), że spadkodawca w testamencie wymieni poszczególne przedmioty majątkowe, które przeznaczy dla określonej osoby np. „Zapisuję córce mieszkanie, zaś synowi samochód.”  Zgodnie z  art.  948  k.c.  testament  należy  tak  tłumaczyć,  ażeby  zapewnić możliwie  najpełniejsze  urzeczywistnienie  woli  spadkodawcy.  Jeżeli  w  oparciu  o treść  testamentu  nie  można  w  sposób  jednoznaczny  ustalić  rzeczywistej  woli  spadkodawcy tj. czy spadkodawca ustanowił zapis czy też powołał spadkobiercę, a  rozporządzenia na rzecz określonej osoby  obejmują  prawie  cały  lub cały spadek, zastosowanie znajduje  reguła  wyrażona  w  art.  961  k.c.,  zgodnie z którą  ustawodawca wprowadza „domniemanie powołania spadkobiercy (spadkobierców). Spadkobierca będzie właścicielem także innych przedmiotów wchodzących w skład spadku, choć nie zostały wymienione w testamencie. Jeżeli zaś Sąd uznałby daną  osobę za zapisobiorcę, wówczas miałoby miejsce dziedziczenie ustawowe i spadkobiercy musieliby wykonać zapis na rzecz zapisobiercy np. przenieść na własność przedmiot zapisany w testamencie. W orzecznictwie przeważa pogląd, że to chwila sporządzenie testamentu decyduje o ustaleniu, czy rozporządzenie spadkodawcy wyczerpuje prawie cały spadek. Należy zatem ustalić stan spadku na dzień sporządzenia testamentu. ( np. uchwała SN z dnia 16.09.1993r.  III CZP 122/93, postanowienie SN z 28.10.1997r. I CKN 276/97).

Przykład: Spadkodawca w chwili śmierci był wdowcem  i miał dwie córki i syna.  Napisał testament, w którym wskazał, że  „Zapisuję najstarszej córce mieszkanie, zaś najmłodszej córce samochód.” W skład spadku oprócz mieszkania o wartości 200.000 zł i samochodu o wartości 100.000, wchodzi także niezbudowana działka o wartości 200.000 zł.

W takiej sytuacji nie możemy uznać, że spadkodawca rozporządził prawie całym majątkiem, gdyż nie objął ostatnią wolą cennego składnika majątkowego tj. działki o wartości 200.000 zł. Dojdzie do dziedziczenia ustawowego, każde z dzieci będzie dziedziczyć w 1/3.

Gdyby jednak w skład spadku wchodziło jedynie mieszkanie o wartości 200.000 zł i samochód o wartości 100.000 zł, należałoby uznać, że ma miejsce dziedziczenie na podstawie testamentu, najstarsza córka dziedziczyłaby w udziale wynoszącym 2/3, zaś najmłodsza w 1/3, syn nie dziedziczyłby po ojcu.       

Sylwia Zaręba radca prawny

www.radca-poznan.eu

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu Styczeń 16, 2018 w prawo spadkowe, różne

 

Tagi: , , , , ,

Testament własnoręczny

Osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych (osoba pełnoletnia, która nie jest ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie) może sporządzić testament, w którym rozporządzi majątkiem na wypadek śmierci.

Wymogi formalne testamentu własnoręcznego.
Testament własnoręczny musi być napisany przez spadkodawcę w całości pismem ręcznym.Testament musi zawierać datę i podpis spadkodawcy. Brak daty nie pociąga ze sobą nieważności testamentu, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Powołanie spadkobiercy.
W testamencie spadkodawca może powołać spadkobierców do dziedziczenia, ale może także sporządzić testament negatywny, w którym tylko wyłączy od dziedziczenia określone osoby, które są spadkobiercami ustawowymi.
Spadkodawca ma swobodę, jeżeli chodzi o ustanowienie spadkobiercy. Może nim być osoba fizyczna (człowiek) lub prawna. Spadkobierca może powołać do całości spadku lub części tylko jednego lub kilku spadkobierców.
Dziecko nienarodzone nabywa spadek pod warunkiem, że urodzi się żywe. Można  ustanowić jako spadkobiercę osobę prawną, która nie istnieje w chwili sporządzenia testamentu, ale  dotyczy to tylko fundacji, która w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu powinna zostać wpisana do rejestru.

Zapis
Testament może zawierać zapisy tj. zobowiązanie spadkobiercy do spełnienia na rzecz określonej osoby świadczenia pieniężnego np. zapłaty określonej kwoty, przeniesienia własności samochodu.

Polecenie
Można także zawrzeć w testamencie polecenie oznaczonego działania lub zaniechania nie czyniąc nikogo wierzycielem.
Wykonania polecenia mogą żądać jedynie spadkobiercy, wykonawca testamentu i wyjątkowo gdy polecenie ma na względzie interes społeczny także właściwy organ państwowy.

Wydziedziczenie
W przypadku, gdy zachodzą postawy do wydziedziczenia tj. pozbawienia prawa do zachowku i spadkodawca chce skorzystać z tej instytucji, w testamencie należy wskazać kogo i z jakiej przyczyny pozbawia się prawa do zachowku. Przyczyny wydziedziczenia zostały wskazane w art. 1008 k.c.

Odwołanie testamentu
Testament może być w każdej chwili odwołany w całości lub w części.
www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu Marzec 22, 2015 w prawo spadkowe

 

Tagi: , , , , , ,

Ocena skuteczności zapisu windykacyjnego

 Zapis windykacyjny został wprowadzony  ustawą z dnia 18.03.2011r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw.   Skutki prawne zapisu windykacyjnego i zwykłego zapisu są różne,  w przypadku zapisu windykacyjnego osoba nabywa przedmiot zapisu  już  z chwilą otwarcia spadku ( z chwilą śmierci spadkodawcy), natomiast zapis zwykły jedynie zobowiązuje spadkobiercę (ustawowego lub testamentowego) do spełnienia na rzecz oznaczonej osoby (zapisobiorcy zwykłego) określonego świadczenia. 

Sąd Najwyższy 07.02.2014r.  w sprawie  III CZP 95/13  podjął uchwałę, zgodnie z którą  „Skuteczność zapisu windykacyjnego podlega ocenie na podstawie prawa obowiązującego w chwili otwarcia spadku.”   W sprawie, w której podjęto przedmiotową uchwałę zapis został umieszczony w testamencie notarialnym sporządzonym jeszcze przed wejściem w życie cyt. ustawy  z dnia 18.03.2011r., ale otwarcie spadku nastąpiło już po wejściu w życie nowych przepisów.  Zatem zdaniem Sądu Najwyższego oceny  skuteczności zapisu windykacyjnego dokonujemy nie  na podstawie prawa jakie obowiązywało w dacie jego sporządzenia, ale na podstawie prawa  z daty śmierci spadkodawcy tj. z daty otwarcia spadku.   Nadto w przedmiotowej uchwale Sąd Najwyższy wskazał, że „Jeżeli sąd w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku nie orzekł o zapisie windykacyjnym, uczestnik postępowania może wystąpić z odrębnym wnioskiem o stwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego.”

radca prawny Sylwia Zaręba

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu Luty 13, 2014 w prawo spadkowe

 

Tagi: , ,