Mobbing w pracy

           Regulacja prawna zawarta w kodeksie pracy odnosząca się do mobbingu dotyczy tylko stosunku pracy i ma zastosowanie zarówno do pracowników zatrudnionych na podstawie umów o pracę jak i na podstawie wyboru, mianowania, powołania oraz  spółdzielczej umowy o pracę.

            Z treści 94 3 § 2 k.p. wynika, że mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

     Nękanie oznacza prześladowanie, szykanowanie, dręczenie ofiary, obrażanie, wyśmiewanie,  zaś  zastraszanie to działania wywołujące stan obawy, zagrożenia. Mobbing może się przejawiać np. w ignorowanie pracy pracownika, ciągłej i nieuzasadnionej krytyce, obniżaniu zasług, wprowadzaniu w błąd, przeszkadzaniu w wykonywaniu zadań, utrudnianiu awansu, grożeniu zwolnieniem z pracy, odsuwaniem od wykonywania ważnych zadań,  obciążanie obowiązkami ponad normę, przesadną kontrolą, traktowanie ofiary „jak powietrza”, nieudzielenie pomocy w organizacji warsztatu pracy.

           Istotne jest, aby zachowania pracodawcy były bezprawne. Nie można mówić o mobbingu w przypadku krytycznej jej oceny, jeżeli przełożony nie ma na celu poniżenia pracownika, a jedynie zapewnienie realizacji planu, czy prawidłowej organizacji pracy. Pracodawca w zakresie swoich dyrektywnych uprawnień powinien jednak powstrzymać się od zachowań, które mogą naruszać godność pracowniczą.

         Długotrwałość nękania lub zastraszania pracownika w rozumieniu art. 94 3 § 2 k.p. musi być rozpatrywana w sposób zindywidualizowany i uwzględniać okoliczności konkretnego przypadku. Nie jest zatem możliwe sztywne wskazanie minimalnego okresu niezbędnego do zaistnienia mobbingu.

     Wszystkie przesłanki mobbingu muszą być spełnione łącznie, a więc działania pracodawcy muszą być jednocześnie uporczywe i długotrwałe oraz polegać na nękaniu lub zastraszaniu pracownika.

        Mobberem może być pracodawca, przełożony, współpracownik, osoby wykonujące za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy, osoby trzecie (np. klienci firmy, członkowie rodziny pracodawcy). Tolerowanie przez pracodawcę mobbingu na terenie zakładu pracy może być uznane za współsprawstwo. Pracodawca odpowiada  zarówno za czynne znęcanie się nad pracownikami, jak i za niewywiązanie się z obowiązku przeciwdziałania występowaniu zachowań mobbingowych innych osób.

           Roszczenia:

           Zgodnie z art. 94 3 § 3 k.p. pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Natomiast prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, przysługuje pracownikowi, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę.

http://www.radca-poznan.eu

Separacja i jej skutki

Separacja może stanowić alternatywę dla małżonków, którzy z różnych powodów np. religijnych, nie chcą orzeczenia rozwodu. Skutki separacji poza ustaniem małżeństwa są zbliżone do skutków rozwodu.

Sąd może orzec separację, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia rozumiany jako więź emocjonalna (uczucie miłości), więź fizyczna (współżycie płciowe), więź gospodarcza (prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego). Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że gdy przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami (Uchwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1955 r. I CO. 5/55).

Sąd może oddalić żądanie  orzeczenia separacji, jeżeli mogłoby ucierpieć dobro  małoletnich dzieci albo z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Separacja na zgodny wniosek małżonków

W sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków. Wówczas sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym.  Właściwy do  rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy  według miejsca zamieszkania małżonków, a w przypadku braku takiej podstawy – według miejsca ich pobytu. W sytuacji gdy brak wspólnego zamieszkania albo pobytu małżonków, wniosek należy zgłosić w sądzie właściwym dla jednego z małżonków zgodnie z art. 508 kpc. Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł.

Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym przypadku następują skutki takie same, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Separacja w procesie

Jeśli nie ma zgodnego wniosku małżonków albo posiadają oni małoletnie dzieci  sprawa o separację jest rozpoznawana w procesie. Wyłącznie właściwy do  rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy  według ostatnie wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym ma jeszcze miejsce zamieszkania lub pobytu. W przypadku braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli nie i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda. Opłata sądowa od pozwu wynosi 600 zł

Sąd może zaniechać orzeczenia o winie tylko na zgodne żądanie małżonków.

Skutki separacji

Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód z pewnymi wyjątkami.

Ustaje obowiązek wspólnego pożycia. Sąd może orzec o alimentach na rzecz małżonka, a także z urzędu orzeka o obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania małoletnich dzieci. Sąd orzeka o władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Jeżeli małżonkowie mają wspólne mieszkanie, sąd orzeka o sposobie korzystania z tego mieszkania na czas wspólnego w nim zamieszkiwania małżonków. Następuję między małżonkami rozdzielność majątkowa – dopuszczalny jest podział majątku wspólnego. W przypadku śmierci jednego z małżonków, drugi małżonek nie dziedziczy po nim z mocy ustawy  (art. 935 1 k.c.)

Jeżeli chodzi o odrębności w skutkach między rozwodem a separacją, to  małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć związku małżeńskiego. Jeżeli wymagają tego względy słuszności małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że pomimo separacji małżonkowie nadal mają obowiązek wierności względem siebie (por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 09.09.2009r.  I ACa 565/09). Jako uzasadnienie takiego stanowiska przyjmuje się, że separacja ma stworzyć warunki do restytucji związku małżeńskiego. Ja jednak uważam inaczej. Gdyby ustawodawca chciał utrzymać ten obowiązek, to wprowadziłby podobne uregulowanie jak w przepisie art. 61 (4) par. 3 krio, w którym wskazano na obowiązek wzajemnej pomocy.

Ważne, że pomimo separacji zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 23.04.2008r. II FSK 373/07 małżonkowie nadal pozostają zakwalifikowani do I grupy podatkowej.

Separacja  w świetle dominującego stanowiska w orzecznictwie  wyklucza uzyskanie prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu ( tak np. SA w Katowicach w wyroku z dnia 13.02.2008r.  III AUa 757/07, NSA w wyroku z 25.01.2007r. II GSK 273/06), chyba że małżonka miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. Natomiast zgodnie z uchwałą SN z dnia 17.01.2012r. w sprawie I UZP 8/11 „Prawo do zasiłku pogrzebowego przysługuje na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) także w razie śmierci małżonka pozostającego w separacji w rozumieniu art. 614 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.” Sąd Najwyższy wskazał, że „Spośród obowiązków, jakimi obciążeni są względem siebie małżonkowie pozostający w separacji, najbardziej doniosłe znaczenie z punktu widzenia prawa do zasiłku pogrzebowego ma obowiązek wzajemnej pomocy, gdy tego wymagają względy słuszności (art. 614 § 3 k.r.o.). Obowiązek ten, jak podkreślono w doktrynie, dotyczy nie tylko sfery materialnej, ale i duchowej, np. wsparcia moralnego w razie choroby. Małżonkowie pozostający w separacji mają zatem nie tylko moralny, ale także prawny obowiązek niesienia sobie pomocy, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Może być to przeniesione na obowiązek pochowania zmarłego małżonka pozostającego w separacji, ponieważ tak nakazują względy moralne, obyczajowe, kulturowe i cywilizacyjne (także-religijne).”

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

 

 

 

Ubezwłasnowolnienie całkowite z powodu zaburzeń psychicznych

Osoba, która ukończyła 13 lat, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Sąd orzeka o ubezwłasnowolnieniu tylko w interesie osoby, która ma być ubezwłasnowolniona i mając na względzie jej dobro.

Sąd Najwyższy w jednym ze swoich orzeczeń (sygn. akt I CR 297/71) wskazał, że nie każda choroba psychiczna skutkuje ubezwłasnowolnieniem. Należy brać pod uwagę rodzaj i stopień nasilenia choroby oraz od indywidualne objawy występujące u danej osoby.

Mimo istnienia przesłanek z art. 13 k.c. prowadzących do całkowitego ubezwłasnowolnienia, Sąd może oddalić żądanie ubezwłasnowolnienia, jeżeli sytuacja życiowa chorego jest ustabilizowana, ma on zapewnioną dostateczną opiekę faktyczną i nie zachodzi potrzeba podjęcia żadnych działań wymagających ustanowienia opieki prawnej, a orzeczenie ubezwłasnowolnienia mogłoby prowadzić do zakłócenia wbrew interesom chorego korzystnie uregulowanej sytuacji faktycznej (por. post. SN z dnia 5.1.77 r., I CR 450 / 76, LEX nr 7895).

Ubezwłasnowolnienie całkowite powoduje, że czynności prawne dokonane przez osobę ubezwłasnowolnioną są nieważne, chyba że dotyczą umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. zakup żywności)  i nie pociągają za sobą rażącego pokrzywdzenia  osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie składa się do Sądu Okręgowego właściwego według miejsca zamieszkania osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona.

Osobami uprawnionymi do złożenia wniosku są:

1) małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie;

2) jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo;

3) jej przedstawiciel ustawowy.

Krewni osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie mogą zgłaszać tego wniosku, jeżeli osoba ta ma przedstawiciela ustawowego.

Do wniosku należy dołączyć  świadectwo lekarskie wydanego przez lekarza psychiatrę o stanie psychicznym osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, lub opinię psychologa o stopniu niepełnosprawności umysłowej tej osoby. Jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu pijaństwa, sąd żąda także przedstawienia zaświadczenia poradni przeciwalkoholowej, a jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu narkomanii – zaświadczenia z poradni leczenia uzależnień.

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

Rozwód a długi małżonków

Osoby, które się rozwiodły często proszą mnie o pomoc w rozliczeniu długów zaciągniętych na budowę wspólnego domu albo zakup wspólnego mieszkania. Najczęściej problem dotyczy zobowiązań zabezpieczonych hipoteką i jedynie częściowo spłaconych.
Jeżeli dług został zaciągnięty przez oboje małżonków, to jego spłacenie w całości albo w części z majątku wspólnego w czasie trwania wspólności ustawowej nie powoduje żadnych rozliczeń między małżonkami. Natomiast w przypadku spłaty długu w całości lub w części po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej (np. na skutek rozwodu albo zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej bądź orzeczenia sądu) małżonek, który spłacił taki dług może żądać rozliczenia. Do takiej sytuacji dochodzi dość często po rozwodzie, gdyż umowy kredytowe na sfinansowanie mieszkania są najczęściej zawierane na 25 bądź więcej lat. Małżeństwo ustaje, ale kredyt trzeba spłacać nadal.
W sytuacji gdy długi wiążą się z majątkiem wspólnym np. kredytem zaciągniętym na wspólne mieszkania i część długu zostanie spłacona przez małżonka po rozwodzie, to rozliczenie następuje w oparciu o odpowiednie stosowanie art. 207 k.c. Takie roszczenie o zwrot połowy spłaconego kredytu stosowanie do art. 686 kpc w zw. z art. 567 par. 3 kpc podlega rozpoznaniu w sprawie o podział majątku wspólnego. Małżonek ma prawo do zwrotu od drugiego małżonka połowy spłaconego przez sobie długu. Zatem przy rozpoznaniu wniosku o podział majątku wspólnego można złożyć wniosek o rozliczenie tak dokonanych nakładów na majątek wspólny. Takie rozliczenie jest także możliwe bez wnoszenia sprawy o podział majątku wspólnego np. w procesie o zapłatę.
Uwaga! W postępowaniu o podział majątku wspólnego nie można ze skutkiem wobec wierzyciela zwolnić z zobowiązania jednego małżonka i obciążyć tym obowiązkiem drugiego. Często słyszę pytanie: Czy sąd może byłego małżonka zwolnić od obowiązku spłaty takiego wspólnego długu zaciągniętego na sfinansowanie wspólnego mieszkania? Niestety sąd nie może tego uczynić. W takiej sprawie nie można stosować art. 30 par. 2 zd. 1 krio, który stanowi, że „Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął.” Przepis ten bowiem dotyczy tylko zobowiązań związanych z zaspokojeniem zwykłych potrzeb rodziny (tj. normalnych, codziennych potrzeb rodziny np. zakup żywności) i nie obejmuje należności związanych z zakupem nieruchomości. W praktyce sądowej zdarza się, że sąd dopuszcza możliwość zawarcia ugody między małżonkami, w której jeden z byłych małżonków zobowiązuje się wobec drugiego, że spłaci kredyt mieszkaniowy samodzielnie. Taka umowa wywoła jednak jedynie skutek tylko między osobami, które umowę zawarły i nie wpływa na sytuację wierzyciela- chyba, że wyraziłby na to zgodę. Wówczas można zastosować instytucję zwolnienia z długu art. 519 par. 2 pkt 2 kc (bank może, ale nie musi wyrazić zgody na spłatę kredytu tylko przez jednego z małżonków zawierających umowę kredytową).

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

Sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej

W sytuacji, gdy małżonkowie zgodnie wyrażają wolę ustanowienia rozdzielności majątkowej, mogą udać się do notariusza, który sporządzi stosowną umowę. W przypadku braku zgody jednego z małżonków lub chęci ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną konieczne jest wydanie orzeczenia przez sąd.
Sąd Najwyższy dopuszcza zniesienie wspólności z datą wsteczną, jeżeli powództwo zostało wniesione przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego ( por. uchwałę III CZP 161/93 i III CZP 44/94). Wspólność ustawowa może być zniesiona z datą wcześniejszą, poczynając od chwili powstania ważnych powodów uzasadniających jej zniesienie ( por. wyrok SN z dnia 26 lipca 2000 r. I CKN 293/00). Natomiast nie jest możliwie ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.
Przesłanką ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd są „ważne powody”. Ustawa jednak nie precyzuje co należy przez to rozumieć. W orzecznictwie wskazuje się, że przyczyny ustanowienia rozdzielności majątkowej powinny leżeć przede wszystkim w sferze majątkowej, przykładowo wskazuje się następujące powody uzasadniające uwzględnienie takiego powództwa:
– sytuacja, w której małżonek ma podstawy do domagania się rozwodu tj. trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego i brak jakichkolwiek szans, aby strony nawiązały ze sobą współżycie małżeńskie (wyrok SN z dnia 08.11.2967r. III CRN 252/67)
– orzeczenie separacji ( wyrok SN z dnia 17.12.1999r. III CKN 506/98)
– separacja faktyczna (kiedy brak między małżonkami więzi fizycznej, gospodarczej i duchowej), która uniemożliwia lub utrudnia zarząd majątkiem (wyrok SN z 29.01.1997 I CKU 66/96 oraz z dnia 13.01.2000r. II CKN 1070/98)
– zaciągnięcie takiego długu, który nie był usprawiedliwiony interesem rodziny, co kwalifikuje zachowanie pozwanego małżonka jako naganne oraz istnienie niepomyślnych prognoz co do tego aby małżonek ten powstrzymał się w przyszłości od tego rodzaju zachowania (wyrok SN z dnia 27 lutego 1995 r. III CRN 7/95)
Sąd oceniając czy istnieją przesłanki ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej powinien wziąć pod uwagę: wielkość majątku wspólnego, istnienie zadłużenia jednego lub obojga małżonków, rozmiary tego zadłużenia i okoliczności jego powstania, wielkości majątku osobistego dłużnika oraz sposobu, wykonywania przez niego zobowiązania, a także kwestie związane z utrzymaniem i wychowaniem małoletnich dzieci stron. (wyrok SN z dnia 13.01.2000r. II CKN 1070/98)
Przy znoszeniu wspólności majątkowej małżeńskiej z mocą wsteczną, niezbędne jest uwzględnienie interesów osób trzecich, tzn. wierzycieli każdego z małżonków. Nie można bowiem zawsze i automatycznie dawać pierwszeństwo ochronie interesów rodziny przed ochroną interesów wierzycieli (por. m.in. wyrok SN z 11 stycznia 1995 r., II CRN 148/94, OSN 1995, Nr 4, poz. 70; wyrok SN z 22 listopada 1994 r., II CRN 131/94, OSN 1995, Nr 4, poz. 69). Fakt, że drugi małżonek godzi się z żądaniem nie zwalnia sądu od obowiązku ustalenia, czy istnieją „ważne powody” zniesienia i czy istniały wcześniej, wobec zgłoszenia żądania zniesienia wspólności z datą wsteczną. Wiąże się to z tym, że w odróżnieniu od umownego wyłączenia wspólności ustawowej (art. 47 § 2 KRO), sądowe zniesienie wspólności majątkowej wywołuje skutki wobec osób trzecich (art. 435 § 1 KPC w związku z art. 452 KPC), a ponadto skutki te mogą zostać rozciągnięte w czasie na okres poprzedzający wyrok sądu. Dlatego w postępowaniu o zniesienie wspólności majątkowej sąd musi nadto rozważyć, czy powództwo nie zmierza do pokrzywdzenia wierzycieli jednego z małżonków (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 roku II CRN 148/94 OSNC 1995/4/70, z dnia 24 maja 1994 roku I CRN 50/94 OSNC 1994/12/246), co jest zwłaszcza istotne przy zgodnym stanowisku małżonków.
Powództwo może wytoczyć każdy z małżonków. Nadto podmiotem uprawnionym do wytoczenia powództwa jest wierzyciel, musi on jednak uprawdopodobnić, że zaspokojenie z wierzytelności objętej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Orzecznictwo dopuszcza możliwość zastosowania przewidzianej w art. 5 k.c. konstrukcji nadużycia prawa w sprawach, w których wierzyciel jednego z małżonków dochodzi na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. w procesie przeciwko obojgu małżonkom ustanowienia między nimi rozdzielności majątkowej. (wyrok SN z dnia 04.04.2014r. sygn. akt II CSK 387/13).
Do rozpoznania sprawy właściwy rzeczowo bez względu na wartość przedmiotu sporu oraz miejscowo jest sąd rejonowy według miejsca zamieszkania pozwanego ( art. 17 pkt 4 kpc i art. 27 par. 1 kpc). Opłata sądowa od pozwu wynosi 200zł.

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

Powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa

W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia związku małżeńskiego zmienił nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa ( art. 59 KRIO).
Takie oświadczenie może być złożone w każdym urzędzie stanu cywilnego .
Powrót do nazwiska jest prawem małżonka, który może z niego skorzystać albo nie. Natomiast nie ma żadnych środków prawnych, aby przymusić na drodze sądowej małżonka do rezygnacji z nazwiska nabytego przez zawarcie małżeństwa. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 02.02.1978r. IV CZ 11/78 „Były mąż nie może domagać się odebrania swojej byłej żonie prawa do nazwiska nabytego przez małżeństwo, jako że kodeks rodzinny i opiekuńczy takiej możliwości nie przewiduje”.
Przy składaniu oświadczenia należy przygotować prawomocny wyrok sądowy o rozwiązaniu małżeństwa oraz do wglądu: dokument tożsamości wnioskodawcy. Należy także uiścić opłatę skarbową w kwocie 11zł.

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

Postępowanie pojednawcze – właściwość miejscowa sądu w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej ubezpieczyciela

Dotychczas w doktrynie i orzecznictwie istniały rozbieżności co do właściwości miejscowej sądu w sytuacji, gdy przeciwnikiem procesowym był ubezpieczyciel. Niektóre sądy uznawały, że w przypadku dochodzenia odszkodowania od ubezpieczyciela poszkodowany może wytoczyć powództwo przed sądem właściwym także według swojego miejsca zamieszkania, część sądów zaś uznawała, że wyłącznie właściwy jest sąd wskazany w art. 185 kpc tj. według właściwości ogólnej przeciwnika (w przypadku firm ubezpieczeniowych będzie to sąd właściwy wg siedziby przedsiębiorstwa). Sąd Najwyższy udzielając odpowiedzi na pytanie prawne „Czy w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej przeciwnika będącego ubezpieczycielem, właściwym do rozpoznania sprawy jest wyłącznie sąd ogólnie właściwy dla przeciwnika, czy też możliwe jest rozpoznanie jej przez sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia jeśli uprawniony dokona takiego wyboru?​” wskazał, że „W postępowaniu o zawezwanie ubezpieczyciela do próby ugodowej w sprawie o roszczenia wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych lub obejmujących roszczenia z tytułu tych ubezpieczeń właściwy jest sąd określony w art. 185 k.p.c.” (postanowienie SN z dnia 18.11.2015r. III CZP 60/15). Oznacza to, że w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej powództwo można wytoczyć jedynie przed sądem ogólnie właściwym dla przeciwnika, nie można skorzystać z właściwości przemiennej. W praktyce może to zniechęcić poszkodowanych do korzystania z możliwości załatwienia sprawy w postępowaniu pojednawczym, szczególnie gdy właściwy sąd będzie oddalony o kilkaset kilometrów od miejsca zamieszkania poszkodowanego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że postępowanie pojednawcze ma wiele korzyści. Przede wszystkim umożliwia za niewielką opłatą sądową załatwienie sprawy przed sądem bez potrzeby wytaczania powództwa. Opłata sądowa od takiego wniosku jest stała i wynosi jednie 40zł a sam wniosek przerywa bieg przedawnienia na podstawie art. 123 par. 1 pkt 1 kpc.

www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

 

Testament własnoręczny

Osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych (osoba pełnoletnia, która nie jest ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie) może sporządzić testament, w którym rozporządzi majątkiem na wypadek śmierci.

Wymogi formalne testamentu własnoręcznego.
Testament własnoręczny musi być napisany przez spadkodawcę w całości pismem ręcznym.Testament musi zawierać datę i podpis spadkodawcy. Brak daty nie pociąga ze sobą nieważności testamentu, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Powołanie spadkobiercy.
W testamencie spadkodawca może powołać spadkobierców do dziedziczenia, ale może także sporządzić testament negatywny, w którym tylko wyłączy od dziedziczenia określone osoby, które są spadkobiercami ustawowymi.
Spadkodawca ma swobodę, jeżeli chodzi o ustanowienie spadkobiercy. Może nim być osoba fizyczna (człowiek) lub prawna. Spadkobierca może powołać do całości spadku lub części tylko jednego lub kilku spadkobierców.
Dziecko nienarodzone nabywa spadek pod warunkiem, że urodzi się żywe. Można  ustanowić jako spadkobiercę osobę prawną, która nie istnieje w chwili sporządzenia testamentu, ale  dotyczy to tylko fundacji, która w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu powinna zostać wpisana do rejestru.

Zapis
Testament może zawierać zapisy tj. zobowiązanie spadkobiercy do spełnienia na rzecz określonej osoby świadczenia pieniężnego np. zapłaty określonej kwoty, przeniesienia własności samochodu.

Polecenie
Można także zawrzeć w testamencie polecenie oznaczonego działania lub zaniechania nie czyniąc nikogo wierzycielem.
Wykonania polecenia mogą żądać jedynie spadkobiercy, wykonawca testamentu i wyjątkowo gdy polecenie ma na względzie interes społeczny także właściwy organ państwowy.

Wydziedziczenie
W przypadku, gdy zachodzą postawy do wydziedziczenia tj. pozbawienia prawa do zachowku i spadkodawca chce skorzystać z tej instytucji, w testamencie należy wskazać kogo i z jakiej przyczyny pozbawia się prawa do zachowku. Przyczyny wydziedziczenia zostały wskazane w art. 1008 k.c.

Odwołanie testamentu
Testament może być w każdej chwili odwołany w całości lub w części.
www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

„Alimenty” dla matki dziecka pozamałżeńskiego

Kobieta w ciąży nie będąca w związku małżeńskim może jeszcze przed urodzeniem się dziecka żądać od mężczyzny, którego ojcostwo zostało uwiarygodnione, aby wyłożył odpowiednią sumę pieniężną na koszty jej utrzymania przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. W tym celu należy złożyć wniosek o zabezpieczenie przyszłych roszczeń alimentacyjnych związanych z ustaleniem ojcostwa ( art. 754 kpc).  Zgodnie z art. 142 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,  termin i sposób zapłaty tej sumy określa sąd.

Uwiarygodnić ojcostwo można powołując  dowód  np.  z : sms-ów, maili, oświadczenia ojca dziecka lub zeznań świadków,  którzy potwierdzą, że w okresie kiedy matka  dziecka zaszła w ciążę, dany mężczyzna był z nią w związku.

Jeżeli chodzi o koszty utrzymania matki, to są to przede wszystkim wydatki poniesione np. na: odzież ciążową, koszty wizyt lekarskich u lekarza ginekologa, witaminy, lepsze odżywianie się oraz inne wydatki np. związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych matki.

Jeżeli chodzi o koszty utrzymania dziecka w okresie trzech pierwszych miesięcy po urodzeniu, to są to np. koszty związane zakupem ubranek dla dziecka, artykułów higienicznych i pielęgnacyjnych, środków czystości, pościeli, ręczników, pieluch, butelek, wózka, łóżeczka, wanienki.

Wniosek o udzielnie zabezpieczenie przyszłych roszczeń alimentacyjnych można złożyć do Sądu Rejonowego właściwego miejscowo według miejsca zamieszkania matki. Po uzyskaniu zabezpieczenia należy w terminie 3 miesięcy od dnia urodzenia się dziecka wytoczyć powództwo o w/w roszczenie.

Osoba dochodząca roszczenia opisanego w niniejszym artykule jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

   www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny

Odpowiedzialność za długi małżonka

Małżonkowie odpowiadają wspólnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich bez zgody drugiego w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny np. związanych z wydatkami na żywność, zakupem podstawowego sprzętu domowego, odzieży, opłat eksploatacyjnych za mieszkanie. Zatem, jeżeli małżonek zawarł bez zgody współmałżonka umowę kredytu na zakup lodówki, to współmałżonek też będzie odpowiedzialny za spłatę zobowiązania. Nawet jednak w takich sytuacjach sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął ( art. 30 § 1 i 2 KRIO).
W przypadku innego rodzaju zobowiązań tj. takich, które nie dotyczą zwykłych potrzeb rodziny a powstały bez zgody małżonka, współmałżonek nie będący dłużnikiem tylko w ograniczonym stopniu odpowiada za dług. Egzekucja co do zasady odbywa się z majątku osobistego dłużnika oraz jego wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, prawa własności przemysłowej oraz innych praw twórcy, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa ( art. 41 § 2 i 3 KRIO).
Przykład: Małżonkowie pozostają w ustawowym ustroju majątkowym. Mąż bez zgody żony zawarł umowę kredytu celem zakupu luksusowego samochodu. Żona będzie musiała znosić egzekucję z wynagrodzenia męża, które w świetle przepisów standowi majątek wspólny. Komornik sądowy nie będzie mógł jednak skierować egzekucji np. do wynagrodzenia żony dłużnika albo do samochodu lub nieruchomości stanowiących majątek wspólny małżonków. Ale od tej zasady jest pewien wyjątek. Jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przez dłużnika przedsiębiorstwa, egzekucja może być prowadzona także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa a stanowiących majątek wspólny.

http://www.radca-poznan.eu

KancelariaSylwia Zaręba radca prawny